Từ năm học 2025–2026, theo nghị quyết của Quốc hội năm 2025, trẻ em mầm non, học sinh phổ thông và người học chương trình giáo dục phổ thông tại cơ sở giáo dục công lập được miễn học phí; trẻ em, học sinh học ở cơ sở ngoài công lập được Nhà nước hỗ trợ học phí. Trước đó, miễn học phí chủ yếu áp dụng với học sinh tiểu học trường công và một số nhóm đối tượng chính sách, khu vực khó khăn; các cấp còn lại vẫn đóng theo mức địa phương quy định.
Bài này giải thích ai được hưởng, trường tư được hỗ trợ ra sao, và quan trọng nhất với phụ huynh: miễn học phí không có nghĩa là miễn mọi khoản đầu năm. Thông tin tính tới thời điểm viết (tháng 11/2026). Mức hỗ trợ với trường ngoài công lập và cách chi trả do Chính phủ và địa phương quy định, có thể khác nhau giữa các tỉnh, thành phố, nên bạn đối chiếu văn bản hiện hành và thông báo của trường.
Trước năm học 2025–2026: miễn học phí từng phần
Trong nhiều năm, học sinh tiểu học ở trường công không phải đóng học phí theo Luật Giáo dục. Các cấp mầm non, trung học cơ sở, trung học phổ thông vẫn có học phí, mức do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định trong khung của Chính phủ. Bên cạnh đó có chính sách miễn, giảm học phí cho một số nhóm: con em gia đình chính sách, hộ nghèo, cận nghèo, học sinh ở vùng đặc biệt khó khăn, trẻ mồ côi, người khuyết tật…
Một số địa phương đã chủ động dùng ngân sách của mình để miễn học phí cho một hoặc nhiều cấp học trước khi có chính sách chung, nên bức tranh rất không đồng đều: cùng học lớp 7 trường công, học sinh tỉnh này đóng học phí còn tỉnh kia thì không. Phụ huynh cũng phải làm hồ sơ xin miễn, giảm nếu thuộc diện chính sách, đôi khi mỗi năm một lần.
Chính sách năm 2025 đổi cách tiếp cận: miễn cho toàn bộ học sinh trường công từ mầm non tới hết trung học phổ thông, không phân biệt hoàn cảnh, và hỗ trợ cho học sinh trường tư, thay vì miễn theo diện. Gánh nặng thủ tục với phụ huynh vì thế giảm hẳn, còn phần việc chuyển sang phía ngân sách và cơ quan quản lý: cấp bù cho trường công, chi hỗ trợ cho trường tư, kiểm soát để các khoản thu khác không phình ra thay cho học phí.
Ai được gì từ năm học 2025–2026
Bảng tóm tắt ở mức nguyên tắc; đối tượng chính xác và mức hỗ trợ đối chiếu nguyên văn nghị quyết và văn bản hướng dẫn.
| Nhóm người học | Trước năm học 2025–2026 | Từ năm học 2025–2026 |
|---|---|---|
| Trẻ mầm non, trường công | Đóng học phí, trừ diện được miễn, giảm | Được miễn học phí |
| Học sinh tiểu học, trường công | Không đóng học phí | Không đóng học phí (giữ như trước) |
| Học sinh trung học cơ sở, trung học phổ thông, trường công | Đóng học phí, trừ diện được miễn, giảm | Được miễn học phí |
| Người học chương trình giáo dục phổ thông tại cơ sở giáo dục thường xuyên công lập | Đóng học phí theo quy định | Được miễn học phí |
| Trẻ em, học sinh trường dân lập, tư thục | Tự đóng toàn bộ, trừ một số diện chính sách | Được Nhà nước hỗ trợ học phí theo mức quy định; phần chênh do gia đình đóng |
| Sinh viên đại học, cao đẳng | Đóng học phí, có chính sách miễn giảm theo diện | Không thuộc chính sách này; vẫn theo quy định riêng |
Với trường tư, "hỗ trợ học phí" không có nghĩa học phí bằng không. Nhà nước hỗ trợ theo một mức nhất định; nếu học phí của trường cao hơn mức hỗ trợ, phụ huynh đóng phần chênh lệch. Cách nhận hỗ trợ (trừ thẳng vào học phí hay chi trả qua kênh khác) theo hướng dẫn của địa phương.
Miễn học phí nhưng các khoản này vẫn có thể phải đóng
Học phí chỉ là một khoản trong các khoản thu ở trường. Nhiều phụ huynh bất ngờ khi đầu năm vẫn nhận thông báo đóng tiền. Những khoản thường không nằm trong học phí:
- Tiền ăn, tiền bán trú, tiền phục vụ bán trú ở trường có tổ chức ăn trưa.
- Bảo hiểm y tế học sinh, khoản bắt buộc theo pháp luật về bảo hiểm y tế, trừ diện được ngân sách đóng hoặc hỗ trợ.
- Sách giáo khoa, vở, đồ dùng học tập, đồng phục.
- Các dịch vụ giáo dục tự nguyện theo thoả thuận: học tiếng Anh tăng cường, kỹ năng, câu lạc bộ, chăm sóc ngoài giờ.
- Các khoản thu hộ, chi hộ, đóng góp tự nguyện theo quy định của địa phương.
Các khoản thu khác học phí phải tuân theo quy định về thu, chi trong cơ sở giáo dục của địa phương: có danh mục, được công khai, khoản tự nguyện phải thực sự tự nguyện. Nếu một khoản được gọi là "tự nguyện" nhưng con bạn bị nhắc nhở vì chưa đóng, bạn có quyền hỏi căn cứ và phản ánh với nhà trường, cơ quan quản lý giáo dục.
Phụ huynh cần làm gì
Với đa số gia đình có con học trường công, miễn học phí áp dụng chung, không phải làm đơn như chính sách miễn theo diện trước đây. Dù vậy, các bước sau giúp bạn chắc quyền lợi:
- Đọc thông báo các khoản thu đầu năm của trường; kiểm xem dòng học phí đã được ghi là miễn chưa.
- Nếu con học trường tư, hỏi trường về mức hỗ trợ học phí con được hưởng, cách tính phần chênh lệch, thời điểm và cách nhận hỗ trợ.
- Nếu gia đình thuộc diện chính sách (hộ nghèo, cận nghèo, trẻ mồ côi, người khuyết tật…), hỏi thêm về hỗ trợ chi phí học tập, tiền ăn, các chế độ khác ngoài học phí; các chính sách này vẫn có thể yêu cầu hồ sơ.
- Giữ biên nhận các khoản đã đóng; khi có thắc mắc, gửi câu hỏi bằng văn bản tới nhà trường.
- Khi có thông tin về thay đổi mức hỗ trợ, đối chiếu văn bản của Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố nơi con học.
Học sinh chuyển trường giữa năm, chuyển từ trường tư sang trường công hoặc ngược lại nên hỏi trước về việc tính học phí, hỗ trợ cho phần thời gian còn lại của năm học.
Những trường hợp phụ huynh nên hỏi kỹ
Chính sách chung rõ ở phần lớn trường hợp, nhưng có những tình huống ở rìa mà câu trả lời phụ thuộc văn bản hướng dẫn và quy định địa phương. Nếu con bạn rơi vào một trong các trường hợp dưới đây, nên hỏi trường và cơ quan quản lý giáo dục trước khi tính ngân sách:
- Trẻ gửi ở nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập tư thục, không phải trường mầm non: có thuộc diện hỗ trợ không, mức nào.
- Học sinh học trường có chương trình nước ngoài, trường quốc tế: mức hỗ trợ so với học phí thực tế, và trường có thuộc phạm vi hỗ trợ không.
- Học sinh học ở tỉnh, thành phố khác nơi thường trú: hỗ trợ do địa phương nào chi trả, cần giấy tờ gì.
- Trường công có lớp, chương trình liên kết hoặc dịch vụ thu tiền riêng: phần nào là học phí được miễn, phần nào là dịch vụ theo thoả thuận.
- Học sinh chuyển trường giữa năm học, nhất là giữa trường công và trường tư.
- Học sinh là người nước ngoài học tại cơ sở giáo dục Việt Nam.
Câu trả lời cho các trường hợp này có thể khác nhau giữa các tỉnh, thành phố vì mức hỗ trợ và cách chi trả do địa phương cụ thể hoá. Hỏi bằng văn bản và giữ lại câu trả lời giúp tránh hiểu lầm về sau.
Hiểu lầm thường gặp
"Miễn học phí thì đi học không tốn tiền." Học phí là một phần chi phí. Tiền ăn, bán trú, sách vở, đồng phục, bảo hiểm y tế, dịch vụ tự nguyện vẫn có. Với trường có bán trú, các khoản này có thể lớn hơn học phí cũ.
"Trường tư cũng được miễn hết." Trường ngoài công lập được hỗ trợ theo mức quy định, không phải miễn toàn bộ. Phụ huynh đóng phần chênh lệch nếu học phí của trường cao hơn mức hỗ trợ.
"Đại học cũng được miễn." Chính sách này áp dụng cho mầm non và giáo dục phổ thông. Sinh viên đại học, cao đẳng theo quy định riêng về học phí và miễn giảm.
"Miễn học phí thì các chính sách cho hộ nghèo bị bỏ." Các chính sách hỗ trợ khác như hỗ trợ chi phí học tập, hỗ trợ tiền ăn cho học sinh vùng khó khăn có cơ sở pháp lý riêng; việc tiếp tục hay điều chỉnh theo văn bản hiện hành, không tự động mất đi vì có miễn học phí.
Ví dụ giả định và cách theo dõi thay đổi
Chị L. ở Cần Thơ có hai con: bé lớn học lớp 8 trường công, bé nhỏ học mẫu giáo ở một trường tư thục (ví dụ giả định). Năm học 2024–2025, chị đóng học phí cho cả hai. Từ năm học 2025–2026, bé lớn được miễn học phí, nhưng chị vẫn đóng tiền bán trú, bảo hiểm y tế và lớp tiếng Anh tăng cường. Bé nhỏ được hỗ trợ một phần học phí theo mức của địa phương; chị đóng phần còn lại theo thông báo của trường, kèm tiền ăn.
Ví dụ cho thấy tác động thật với từng gia đình rất khác nhau, tuỳ con học trường nào, cấp nào và trường có bán trú hay không. Cách tính lại ngân sách gia đình hợp lý là liệt kê từng khoản theo thông báo của trường, đánh dấu khoản bắt buộc và khoản tự nguyện.
Chính sách học phí gắn chặt với ngân sách nhà nước và có thể được điều chỉnh. Mỗi năm học, bạn đọc thông báo của trường, tra văn bản của Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố và nghị quyết, nghị định liên quan trên cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật quốc gia trước khi dựa vào một con số được truyền tai.
Câu hỏi thường gặp
Miễn học phí áp dụng từ khi nào?
Chính sách miễn học phí cho trẻ mầm non, học sinh phổ thông trường công và hỗ trợ học phí cho học sinh trường ngoài công lập áp dụng từ năm học 2025–2026, theo nghị quyết của Quốc hội năm 2025 và văn bản hướng dẫn.
Học sinh trường tư có được miễn học phí không?
Không được miễn toàn bộ, mà được Nhà nước hỗ trợ học phí theo mức quy định. Nếu học phí của trường cao hơn mức hỗ trợ, gia đình đóng phần chênh lệch. Cách nhận hỗ trợ theo hướng dẫn của địa phương và của trường.
Phụ huynh có phải làm đơn xin miễn học phí không?
Với học sinh trường công, chính sách miễn áp dụng chung nên thông thường không phải làm đơn như miễn theo diện trước đây. Nếu trường có hướng dẫn riêng, làm theo hướng dẫn đó; các chế độ hỗ trợ khác theo diện chính sách vẫn có thể cần hồ sơ.
Tiền ăn bán trú có được miễn theo chính sách này không?
Không. Tiền ăn, tiền bán trú, sách vở, đồng phục, bảo hiểm y tế và các dịch vụ tự nguyện không nằm trong học phí. Một số học sinh thuộc diện chính sách, vùng khó khăn có thể được hỗ trợ tiền ăn theo quy định riêng.
Học viên học bổ túc văn hoá ở trung tâm giáo dục thường xuyên có được miễn không?
Người học chương trình giáo dục phổ thông tại cơ sở giáo dục thường xuyên công lập thuộc nhóm được miễn học phí theo chính sách này. Các khoá học nghề, ngoại ngữ, tin học ngắn hạn tại trung tâm không phải là học phí giáo dục phổ thông.
Nhà trường thu thêm khoản "tự nguyện" có đúng không?
Các khoản thu ngoài học phí phải theo quy định của địa phương, được công khai, và khoản tự nguyện phải thực sự tự nguyện. Nếu bị ép đóng, phụ huynh hỏi căn cứ và phản ánh với nhà trường hoặc cơ quan quản lý giáo dục.