Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2025 được Quốc hội thông qua ngày 14/6/2025, có hiệu lực từ 1/10/2025 và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025, thay cho luật năm 2008 và các luật sửa đổi. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, điểm đáng chú ý nhất là luật bổ sung mức thuế suất thấp hơn mức phổ thông cho doanh nghiệp có tổng doanh thu năm ở các ngưỡng nhỏ. Cùng với đó là các thay đổi về người nộp thuế khi kinh doanh qua nền tảng số, cách quy định chi phí được trừ và hệ thống ưu đãi.
Vì luật áp dụng ngay từ kỳ tính thuế năm 2025, quyết toán năm 2025 (nộp trong năm 2026) là lần đầu nhiều doanh nghiệp làm theo luật mới. Bài viết tính tới tháng 11/2026, không ghi ngưỡng doanh thu và mức thuế suất cụ thể để tránh sai lệch khi có văn bản hướng dẫn hoặc sửa đổi tiếp theo; bạn tra nguyên văn trên cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật trước khi áp dụng.
Hiệu lực và kỳ tính thuế: chỗ hay bị hiểu nhầm
Luật có hiệu lực từ 1/10/2025 nhưng lại áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025, tức là bao trùm cả những tháng trước ngày có hiệu lực. Cách quy định này có lý do: thuế thu nhập doanh nghiệp tính theo năm, nếu chia đôi năm 2025 thành hai chế độ thì việc quyết toán sẽ rất rối. Hệ quả thực tế là doanh nghiệp quyết toán năm 2025 áp dụng các quy định mới về thuế suất, chi phí, ưu đãi, trừ những điểm có quy định chuyển tiếp riêng.
Với doanh nghiệp có năm tài chính khác năm dương lịch, việc xác định kỳ tính thuế nào là "kỳ tính thuế năm 2025" cần đọc kỹ hướng dẫn. Với các khoản tạm nộp quý trong năm 2025 đã tính theo luật cũ, chênh lệch sẽ được xử lý khi quyết toán.
Đừng nhầm ngày hiệu lực của luật với thời điểm các ưu đãi theo dự án bắt đầu hay kết thúc. Doanh nghiệp đang hưởng ưu đãi theo luật cũ cần xem quy định chuyển tiếp để biết mình tiếp tục hưởng phần còn lại theo điều kiện nào.
Doanh nghiệp doanh thu nhỏ: thuế suất thấp hơn mức phổ thông
Điểm mới. Trước đây, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp lớn nhìn chung cùng áp mức thuế suất phổ thông, trừ trường hợp hưởng ưu đãi theo ngành, địa bàn hoặc các chính sách giảm thuế có thời hạn. Luật 2025 đưa vào luật các mức thuế suất thấp hơn cho doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không vượt quá những ngưỡng nhất định, chia thành hai bậc.
Cách xác định doanh thu để xếp bậc. Doanh thu dùng để xếp bậc là tổng doanh thu năm theo cách xác định của luật và văn bản hướng dẫn: lấy số liệu năm nào, gồm những khoản nào, doanh nghiệp mới thành lập chưa đủ năm tính ra sao. Văn bản hướng dẫn cũng có thể đặt điều kiện riêng với doanh nghiệp có quan hệ liên kết để tránh việc chia nhỏ doanh nghiệp nhằm hưởng mức thấp; đây là chỗ phải đọc nguyên văn, không đoán.
Không cộng dồn tuỳ tiện với ưu đãi khác. Doanh nghiệp vừa thuộc diện thuế suất thấp do doanh thu nhỏ vừa thuộc diện ưu đãi theo dự án hoặc theo chính sách riêng thì thường phải chọn hoặc áp theo nguyên tắc luật quy định, không tự cộng các mức giảm với nhau. Đọc kỹ điều khoản về áp dụng ưu đãi trước khi tính.
Việc cần làm. Xác định tổng doanh thu năm theo đúng cách văn bản hướng dẫn quy định, so với ngưỡng trong luật, xác định bậc thuế suất cho kỳ tính thuế. Ghi lại căn cứ trong hồ sơ quyết toán để giải trình khi được hỏi.
Chi phí được trừ: đưa nguyên tắc lên luật
Theo luật cũ, nhiều quy định chi tiết về khoản chi được trừ, không được trừ nằm ở thông tư, và thay đổi qua nhiều lần sửa thông tư. Luật 2025 đưa các nguyên tắc chính lên tầm luật: khoản chi phải thực tế phát sinh, liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, có hoá đơn, chứng từ hợp pháp, và với khoản chi từ một mức giá trị trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, trừ một số trường hợp.
Ý nghĩa của việc đưa lên luật là ổn định hơn: doanh nghiệp ít bị bất ngờ bởi việc một thông tư thay đổi danh sách khoản chi. Nhưng chi tiết áp dụng vẫn do văn bản hướng dẫn quy định, nên kế toán vẫn phải theo dõi nghị định, thông tư mới.
Hai nhóm chi doanh nghiệp nhỏ hay vướng nhất vẫn là: chi trả cho cá nhân không có hoá đơn (thuê nhà của cá nhân, mua hàng của nông dân, thuê lao động thời vụ) và chi có liên quan đến cá nhân chủ doanh nghiệp. Với nhóm đầu, cần đúng loại chứng từ thay thế theo hướng dẫn; với nhóm sau, cần tách bạch chi tiêu cá nhân và chi của công ty. Luật mới không nới lỏng hai điểm này.
Các thay đổi khác doanh nghiệp nên biết
Ngoài thuế suất cho doanh nghiệp nhỏ, luật 2025 còn một số thay đổi có thể chạm tới doanh nghiệp tuỳ ngành nghề. Bảng tóm tắt ở mức định hướng; chi tiết phải đọc nguyên văn.
| Nội dung | Hướng thay đổi | Ai nên đọc kỹ |
|---|---|---|
| Người nộp thuế | Làm rõ nghĩa vụ của doanh nghiệp nước ngoài cung cấp hàng hoá, dịch vụ qua thương mại điện tử, nền tảng số mà không có cơ sở thường trú | Doanh nghiệp mua dịch vụ số từ nước ngoài, nền tảng trung gian |
| Ưu đãi thuế | Rà lại danh mục ngành, địa bàn ưu đãi theo định hướng mới, gắn với luật đầu tư | Doanh nghiệp đang hoặc định hưởng ưu đãi theo dự án |
| Thu nhập miễn thuế | Điều chỉnh một số khoản thu nhập được miễn | Doanh nghiệp có hoạt động nông nghiệp, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo |
| Tập đoàn đa quốc gia lớn | Vẫn chịu thêm quy định thuế bổ sung theo quy tắc chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu, áp dụng từ năm 2024 theo nghị quyết riêng của Quốc hội | Công ty con của tập đoàn có doanh thu hợp nhất rất lớn |
Doanh nghiệp nhỏ thuần nội địa hầu như không bị chạm tới bởi quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu; nhắc ở đây chỉ để tránh hiểu nhầm khi đọc tin tức.
Hộ kinh doanh lên doanh nghiệp: luật mới có làm khác đi không
Một lý do nhiều hộ kinh doanh ngần ngại chuyển lên doanh nghiệp là lo gánh thuế thu nhập doanh nghiệp ở mức phổ thông cùng chi phí kế toán, sổ sách. Việc luật 2025 có mức thuế suất thấp hơn cho doanh nghiệp doanh thu nhỏ làm thay đổi một phần phép tính này. Cùng lúc đó, thuế khoán với hộ kinh doanh bị xoá bỏ, nên khoảng cách về thủ tục giữa hộ tự kê khai và doanh nghiệp nhỏ cũng hẹp lại.
Tuy vậy, đừng chỉ so thuế suất. Hộ kinh doanh nộp thuế tính trên doanh thu theo tỷ lệ, còn doanh nghiệp nộp thuế trên thu nhập tính thuế, tức là doanh thu trừ chi phí được trừ. Doanh nghiệp có biên lợi nhuận thấp, chi phí có chứng từ đầy đủ có thể thấy lợi; doanh nghiệp có nhiều khoản chi không chứng từ có thể thấy thu nhập tính thuế cao hơn dự tính. Ngoài thuế còn có nghĩa vụ bảo hiểm xã hội, báo cáo tài chính, chế độ kế toán.
Cách làm hợp lý là lập bảng so sánh trên số liệu thật của một năm: doanh thu, chi phí có chứng từ, chi phí không có chứng từ, số thuế theo từng cách, chi phí tuân thủ. Ví dụ giả định với số tròn có thể giúp hình dung, nhưng quyết định chuyển đổi nên dựa trên số của chính cơ sở mình và ý kiến của kế toán.
Quan hệ với chính sách kinh tế tư nhân năm 2025
Trong năm 2025, ngoài Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Quốc hội còn thông qua nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân, trong đó có ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập. Hai văn bản này đi cùng nhau: luật đặt khung chung, nghị quyết bổ sung chính sách cho đối tượng cụ thể trong thời gian nhất định.
Doanh nghiệp mới thành lập trong giai đoạn này nên đọc cả hai, xác định mình thuộc diện nào, áp ưu đãi theo thứ tự và điều kiện văn bản quy định. Chuyên mục này có bài riêng về các ưu đãi trong nghị quyết phát triển kinh tế tư nhân.
Một nguyên tắc chung khi có nhiều ưu đãi chồng lên nhau: thường không được cộng dồn tất cả, và ưu đãi có điều kiện thời gian bắt đầu tính từ một mốc cụ thể (ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu, năm đầu có doanh thu…). Ghi rõ mốc này trong hồ sơ để khỏi tranh cãi khi quyết toán.
Chuẩn bị cho quyết toán theo luật mới
Quyết toán năm 2025 là lần đầu áp dụng đầy đủ. Các bước dưới giúp kế toán doanh nghiệp nhỏ không bỏ sót điểm mới.
- Tải nguyên văn Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, nghị định và thông tư hướng dẫn còn hiệu lực; ghi ngày tra cứu.
- Xác định tổng doanh thu năm làm căn cứ xếp bậc thuế suất; lưu cách tính.
- Rà các ưu đãi đang hưởng theo luật cũ và quy định chuyển tiếp; rà ưu đãi theo chính sách kinh tế tư nhân nếu là doanh nghiệp mới.
- Lọc các khoản chi lớn có thanh toán tiền mặt, các khoản chi trả cho cá nhân, kiểm chứng từ theo nguyên tắc chi phí được trừ.
- Đối chiếu số tạm nộp các quý với số phải nộp theo luật mới để chuẩn bị nộp thêm hoặc bù trừ.
- Với điểm chưa rõ, gửi câu hỏi bằng văn bản tới cơ quan thuế quản lý hoặc hỏi người làm nghề trước hạn quyết toán.
Doanh nghiệp có khoản ưu đãi lớn, có giao dịch liên kết hoặc đang bị kiểm tra nên có ý kiến của kế toán trưởng, đại lý thuế hoặc luật sư thuế trước khi nộp hồ sơ quyết toán.
Câu hỏi thường gặp
Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 có áp dụng cho quyết toán năm 2025 không?
Có. Luật có hiệu lực từ 1/10/2025 nhưng áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025, nên quyết toán năm 2025 áp theo luật mới, trừ các điểm có quy định chuyển tiếp riêng. Doanh nghiệp có năm tài chính khác năm dương lịch cần đọc hướng dẫn để xác định kỳ tương ứng.
Doanh nghiệp nhỏ có tự động được áp thuế suất thấp không?
Không có chuyện tự động. Doanh nghiệp phải tự xác định tổng doanh thu năm theo cách luật quy định, so với ngưỡng, rồi kê khai mức thuế suất tương ứng trong tờ khai. Cơ quan thuế sẽ kiểm tra căn cứ khi cần.
Tách một công ty thành hai để mỗi công ty có doanh thu nhỏ hơn có được không?
Cần đọc kỹ điều kiện trong luật và văn bản hướng dẫn, nhất là với doanh nghiệp có quan hệ liên kết; ngoài ra, cơ quan thuế luôn có thẩm quyền xem xét bản chất giao dịch. Việc tái cấu trúc cần có lý do kinh doanh thật; làm chỉ để giảm thuế có rủi ro bị xác định lại nghĩa vụ.
Ưu đãi thuế doanh nghiệp đang hưởng theo luật cũ có bị mất không?
Luật mới có quy định chuyển tiếp cho doanh nghiệp đang hưởng ưu đãi. Thông thường doanh nghiệp được tiếp tục hưởng phần thời gian còn lại theo điều kiện đã đáp ứng, nhưng cách áp dụng cụ thể phải đối chiếu điều khoản chuyển tiếp trong luật và văn bản hướng dẫn.
Thuế suất phổ thông có thay đổi không?
Mức thuế suất phổ thông nhìn chung được giữ ổn định, thay đổi chính nằm ở các mức thấp hơn cho doanh nghiệp doanh thu nhỏ và các mức áp dụng cho một số lĩnh vực đặc thù. Mức cụ thể bạn tra trong nguyên văn luật.
Hộ kinh doanh có chịu Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp không?
Không. Hộ, cá nhân kinh doanh nộp thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng theo quy định dành cho hộ, cá nhân kinh doanh. Khi hộ chuyển lên thành doanh nghiệp thì mới thuộc phạm vi Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.