Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân được thông qua ngày 17/5/2025 và có hiệu lực từ ngày thông qua. Đây là văn bản có giá trị pháp lý như luật trong phạm vi nó điều chỉnh, áp dụng cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và các tổ chức liên quan.
Nghị quyết gom nhiều nhóm chính sách: môi trường kinh doanh và thanh tra, kiểm tra; đất đai và mặt bằng sản xuất; tài chính, tín dụng; thuế; hỗ trợ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đào tạo. Một số điểm áp dụng ngay, một số có mốc riêng, một số cần văn bản hướng dẫn mới chạy được. Bài này đi theo cách đó: điểm nào đã rõ, ai được hưởng, phần nào phải chờ. Phần thanh tra, kiểm tra được viết ở bài riêng cùng chuyên mục. Thông tin tính tới tháng 11/2026; điều kiện cụ thể bạn đối chiếu toàn văn nghị quyết và văn bản hướng dẫn.
Vì sao lại là một nghị quyết của Quốc hội chứ không phải luật
Sửa một loạt luật cùng lúc (thuế, đất đai, tín dụng, thanh tra) mất nhiều kỳ họp. Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế đặc biệt cho phép áp dụng ngay một số chính sách khác với luật hiện hành trong phạm vi được quy định, trong lúc các luật chuyên ngành được sửa dần. Cách làm này đã từng dùng cho các chính sách thí điểm ở một số địa phương; lần này áp dụng cho cả khu vực kinh tế tư nhân.
Hệ quả thực tế với doanh nghiệp: khi một quy định của nghị quyết khác với luật chuyên ngành, cần đọc kỹ điều khoản về áp dụng để biết bên nào được ưu tiên. Đồng thời, khi các luật chuyên ngành như thuế, đất đai được sửa, một số nội dung của nghị quyết có thể được đưa vào luật. Lúc đó cùng một ưu đãi có thể nằm ở hai văn bản, và khi văn bản sau có hiệu lực, cách áp dụng có thể đổi theo.
Lời khuyên đơn giản: với mỗi ưu đãi bạn định dùng, ghi rõ căn cứ (nghị quyết hay luật nào), điều kiện, thời hạn, và cơ quan xác nhận. Đừng dựa vào câu "theo Nghị quyết 198 doanh nghiệp được…" mà không mở điều khoản tương ứng.
Các nhóm chính sách chính và mức độ rõ ràng
Bảng xếp các nhóm chính sách theo mức độ chắc chắn để bạn biết chỗ nào làm được ngay, chỗ nào phải hỏi thêm. Không có con số mức hỗ trợ trong bảng vì các mức đó có điều kiện kèm theo, phải đọc nguyên văn.
| Nhóm chính sách | Nội dung chính | Ai hưởng | Tình trạng áp dụng |
|---|---|---|---|
| Thuế thu nhập doanh nghiệp | Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp ba năm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, tính từ khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu | Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành lập mới | Cần đối chiếu điều kiện và cách áp dụng trong luật thuế, văn bản hướng dẫn |
| Thuế khoán hộ kinh doanh | Bãi bỏ hình thức thuế khoán chậm nhất từ 1/1/2026 | Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh | Đã tới mốc; hộ chuyển sang kê khai theo quy định |
| Khởi nghiệp sáng tạo | Ưu đãi thuế cho một số khoản thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp sáng tạo và đầu tư vào khởi nghiệp sáng tạo | Doanh nghiệp, nhà đầu tư, chuyên gia đáp ứng điều kiện | Phải chứng minh thuộc diện; đọc tiêu chí |
| Đất, mặt bằng sản xuất | Hỗ trợ một phần giá thuê lại đất trong khu, cụm công nghiệp và một số khu chức năng trong những năm đầu | Doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tạo | Thực hiện qua địa phương; cần hướng dẫn và nguồn kinh phí |
| Tín dụng xanh | Hỗ trợ lãi suất cho khoản vay thực hiện dự án xanh, tuần hoàn, áp dụng tiêu chuẩn môi trường – xã hội – quản trị | Doanh nghiệp, hộ kinh doanh có dự án đủ điều kiện | Theo hướng dẫn và danh mục dự án |
| Hỗ trợ số hoá, pháp lý | Cung cấp nền tảng số, phần mềm kế toán dùng chung; hỗ trợ pháp lý, đào tạo | Hộ kinh doanh, doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ | Triển khai theo chương trình của bộ, ngành, địa phương |
Mỗi dòng trong bảng đều có điều kiện kèm theo ở nghị quyết. Chẳng hạn, ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thì trước hết phải đúng tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa theo quy định hiện hành.
Ưu đãi thuế: điểm hay hiểu sai
"Miễn ba năm" không phải miễn mọi thứ thuế. Ưu đãi nêu trong nghị quyết là miễn thuế thu nhập doanh nghiệp. Thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân của người lao động, các khoản đóng bảo hiểm và các nghĩa vụ khác vẫn giữ nguyên. Doanh nghiệp vẫn phải kê khai, quyết toán đầy đủ.
Mốc tính là lần đầu được cấp giấy chứng nhận. Ưu đãi gắn với doanh nghiệp nhỏ và vừa thành lập mới. Doanh nghiệp được lập ra từ việc chia, tách, sáp nhập, hay thay đổi tên chủ để hưởng lại ưu đãi thì cần đọc kỹ điều kiện loại trừ trong văn bản hướng dẫn; đây là chỗ cơ quan thuế kiểm tra kỹ.
Ưu đãi khởi nghiệp sáng tạo có tiêu chí riêng. Không phải công ty mới thành lập nào cũng là "khởi nghiệp sáng tạo". Diện được hưởng phải đáp ứng tiêu chí theo quy định về hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo. Nếu bạn định dựa vào ưu đãi này trong kế hoạch gọi vốn, nên xác nhận diện được hưởng trước khi đưa vào tính toán.
Bỏ thuế khoán không có nghĩa là bỏ thuế. Từ mốc bãi bỏ, hộ kinh doanh không còn nộp một mức khoán ấn định mà tự kê khai theo doanh thu thực tế, dùng hoá đơn, chứng từ theo quy định. Chi tiết ngưỡng, kỳ kê khai thuộc luật thuế; ở đây chỉ nhắc rằng thay đổi này đã có mốc trong nghị quyết.
Đất đai và tín dụng: vì sao doanh nghiệp nhỏ thấy "chưa chạm tới"
Nhiều chủ doanh nghiệp đọc tin hỗ trợ giá thuê lại đất trong khu công nghiệp rồi gọi cho ban quản lý thì nhận được câu trả lời "chờ hướng dẫn". Lý do là chính sách này cần địa phương xác định quỹ đất, cách tính phần hỗ trợ, nguồn kinh phí bù cho chủ đầu tư hạ tầng. Nghị quyết đặt nguyên tắc; việc chạy được tới tay từng doanh nghiệp phụ thuộc văn bản của từng tỉnh, thành.
Hỗ trợ lãi suất cho dự án xanh cũng vậy. Doanh nghiệp phải có dự án thuộc danh mục, được ngân hàng cho vay theo điều kiện thông thường, rồi mới được hưởng phần hỗ trợ theo cơ chế được hướng dẫn. Hỗ trợ lãi suất không thay cho việc thẩm định khoản vay; hồ sơ yếu vẫn bị từ chối.
Cách theo dõi: hỏi trực tiếp Sở Tài chính hoặc ban quản lý các khu công nghiệp ở tỉnh, thành nơi bạn đặt cơ sở, xem địa phương đã ban hành kế hoạch thực hiện nghị quyết chưa, đã có danh sách khu, cụm áp dụng chưa. Ghi lại tên văn bản địa phương để làm căn cứ khi nộp hồ sơ.
Kiểm tra doanh nghiệp mình có thể hưởng gì
Thay vì đọc hết nghị quyết rồi đoán, hãy đi theo trình tự ngược: từ hồ sơ doanh nghiệp tới điều khoản.
- Xác định quy mô doanh nghiệp theo tiêu chí doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ, vừa hiện hành (lao động tham gia bảo hiểm xã hội, doanh thu hoặc nguồn vốn, theo lĩnh vực).
- Ghi ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu và lịch sử thay đổi (chia, tách, sáp nhập, chuyển đổi loại hình).
- Liệt kê việc doanh nghiệp đang làm hoặc định làm: thuê mặt bằng trong khu công nghiệp, vay vốn cho dự án tiết kiệm năng lượng, đầu tư nghiên cứu phát triển.
- Đối chiếu từng việc với nhóm chính sách tương ứng trong nghị quyết, đọc điều kiện và điều khoản loại trừ.
- Hỏi cơ quan tiếp nhận (cơ quan thuế quản lý, Sở Tài chính, ban quản lý khu) về văn bản hướng dẫn đã có, lưu lại câu trả lời bằng văn bản nếu được.
- Với ưu đãi thuế, ghi rõ căn cứ vào hồ sơ quyết toán; khi bị kiểm tra, đây là thứ đầu tiên được hỏi.
Một số điều nghị quyết không làm
Nghị quyết không xoá các điều kiện kinh doanh của ngành nghề có điều kiện, không miễn nghĩa vụ phòng cháy, an toàn lao động, bảo vệ môi trường. Những tin dạng "từ nay doanh nghiệp không cần giấy phép X" phần lớn là cách hiểu quá đà từ chủ trương cắt giảm thủ tục; việc cắt giảm từng thủ tục cụ thể phải được thể hiện ở văn bản sửa đổi luật, nghị định chuyên ngành.
Nghị quyết cũng không phải chương trình cấp tiền trực tiếp cho mọi doanh nghiệp. Phần lớn hỗ trợ đi qua công cụ thuế, đất, tín dụng có điều kiện, hoặc qua dịch vụ công (nền tảng số, đào tạo, tư vấn). Doanh nghiệp được lợi nhiều nhất là doanh nghiệp có sổ sách rõ ràng, chứng minh được mình đủ điều kiện.
Thông tin trong bài tính tới thời điểm viết. Khi định đưa một ưu đãi vào kế hoạch tài chính, hãy tra cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật để xem nghị quyết đã được bổ sung hay các luật sửa đổi sau đó đã thay cách áp dụng hay chưa.
Ai không thuộc diện và trường hợp cần thận trọng
Nghị quyết mở rộng hỗ trợ, nhưng không phải ai cũng hưởng như nhau. Những trường hợp dưới đây nên đọc kỹ điều kiện trước khi tính:
- Doanh nghiệp vượt tiêu chí nhỏ và vừa. Ưu đãi miễn thuế ba năm và hỗ trợ thuê đất dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa; doanh nghiệp lớn chỉ hưởng các nhóm chính sách chung như thanh tra, kiểm tra hoặc xử lý vi phạm.
- Doanh nghiệp lập lại để hưởng ưu đãi. Giải thể công ty cũ rồi lập công ty mới với cùng chủ, cùng hoạt động để tính lại ba năm miễn thuế là dạng làm mà văn bản hướng dẫn thường có điều khoản loại trừ. Rủi ro bị truy thu cao hơn lợi ích.
- Ngành nghề có quy định riêng. Một số lĩnh vực như tín dụng, bảo hiểm, chứng khoán, bất động sản có cơ chế thuế, đất riêng; ưu đãi chung có thể không áp dụng hoặc áp dụng khác.
- Doanh nghiệp có vốn nhà nước chi phối. Nghị quyết hướng tới khu vực kinh tế tư nhân; doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ phần chi phối không phải đối tượng chính.
- Ưu đãi chồng ưu đãi. Khi một khoản thu nhập cùng lúc đủ điều kiện nhiều mức ưu đãi theo các văn bản khác nhau, thường chỉ được chọn một; nguyên tắc lựa chọn ghi ở luật thuế và văn bản hướng dẫn.
Danh sách này không đầy đủ. Nó chỉ nhắc rằng câu hỏi đúng không phải "nghị quyết cho gì" mà là "doanh nghiệp mình có đúng diện, đúng điều kiện không".
Câu hỏi thường gặp
Nghị quyết 198/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày nào?
Nghị quyết được Quốc hội thông qua ngày 17/5/2025 và có hiệu lực từ ngày thông qua. Một số chính sách trong đó có mốc áp dụng riêng, ví dụ việc bãi bỏ thuế khoán đối với hộ kinh doanh chậm nhất từ 1/1/2026.
Doanh nghiệp thành lập trước năm 2025 có được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp ba năm không?
Ưu đãi hướng tới doanh nghiệp nhỏ và vừa thành lập mới, tính từ khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Doanh nghiệp đã lập trước đó có thuộc diện hay không phụ thuộc quy định chuyển tiếp trong văn bản hướng dẫn; bạn nên hỏi cơ quan thuế quản lý.
Hộ kinh doanh có được hưởng chính sách của nghị quyết không?
Có. Nghị quyết áp dụng cả với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh ở nhiều nhóm chính sách như hỗ trợ số hoá, phần mềm kế toán dùng chung, thanh tra kiểm tra. Riêng ưu đãi dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thì hộ chỉ hưởng khi đã chuyển lên doanh nghiệp.
Làm sao biết tỉnh, thành của mình đã triển khai hỗ trợ thuê đất chưa?
Hỏi Sở Tài chính hoặc ban quản lý các khu công nghiệp nơi bạn đặt cơ sở, xem đã có kế hoạch, danh mục khu, cụm áp dụng và hướng dẫn hồ sơ chưa. Ghi lại tên văn bản địa phương làm căn cứ khi đề nghị hỗ trợ.
Ưu đãi của nghị quyết có thay đổi khi luật thuế mới có hiệu lực không?
Có thể. Khi luật chuyên ngành được sửa, nội dung ưu đãi có thể được đưa vào luật với cách diễn đạt khác. Khi luật mới có hiệu lực, cách áp dụng, điều kiện có thể được điều chỉnh. Mỗi năm quyết toán, bạn nên kiểm lại căn cứ ưu đãi đang dùng.
Khi nào doanh nghiệp nên nhờ người làm nghề về các ưu đãi này?
Khi ưu đãi chiếm phần lớn trong kế hoạch tài chính, khi doanh nghiệp từng chia, tách, sáp nhập, hoặc khi định áp dụng ưu đãi khởi nghiệp sáng tạo. Nên nhờ luật sư hoặc kế toán có kinh nghiệm rà điều kiện trước khi đưa vào hồ sơ thuế.