Tháng 5/2025, Quốc hội thông qua nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân, cụ thể hoá Nghị quyết 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị. Hai điểm về thuế, phí được nhắc nhiều nhất là chấm dứt thực hiện lệ phí môn bài từ ngày 1/1/2026, và miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong ba năm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa kể từ lần đầu được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
Cả hai chính sách nghe đơn giản, nhưng có nhiều chỗ dễ hiểu sai: lệ phí môn bài các năm trước còn nợ thì sao, "ba năm" tính từ đâu, doanh nghiệp tách ra từ doanh nghiệp cũ có được không, hộ kinh doanh có liên quan không. Bài giải thích ở mức nguyên tắc, tính tới tháng 11/2026. Điều kiện chi tiết nằm trong nguyên văn nghị quyết và văn bản hướng dẫn; bạn tra trên cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật trước khi áp vào trường hợp của mình.
Lệ phí môn bài là gì và vì sao bị bỏ
Lệ phí môn bài là khoản thu hằng năm đánh vào tổ chức, hộ, cá nhân hoạt động sản xuất, kinh doanh, mức thu phân theo vốn điều lệ với doanh nghiệp và theo doanh thu với hộ kinh doanh. Khoản này tồn tại rất lâu, trước đây gọi là thuế môn bài, sau chuyển thành lệ phí theo Luật Phí và lệ phí. Số tiền với mỗi đơn vị không lớn, nhưng nó gắn với nghĩa vụ khai, nộp hằng năm và là một trong những lỗi bị phạt phổ biến nhất của doanh nghiệp nhỏ vì quên nộp đúng hạn.
Lý do chính sách của việc bỏ được nêu rõ trong tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW: giảm chi phí tuân thủ, giảm thủ tục cho khu vực kinh tế tư nhân. Với ngân sách, lệ phí môn bài không phải nguồn thu lớn; với doanh nghiệp, cái được nhiều hơn số tiền là bớt một nghĩa vụ phải nhớ, bớt một nguồn phạt chậm nộp.
Chấm dứt thực hiện từ 1/1/2026 có nghĩa là không phát sinh nghĩa vụ lệ phí môn bài cho năm 2026 trở đi. Nó không xoá nghĩa vụ của các năm trước: doanh nghiệp còn nợ lệ phí môn bài năm 2025 hoặc trước đó vẫn phải xử lý theo quy định áp dụng cho các năm đó.
Lệ phí môn bài: trước và sau mốc 1/1/2026
Bảng tóm theo nguyên tắc; cách xử lý từng trường hợp cụ thể theo văn bản hướng dẫn.
| Nội dung | Đến hết năm 2025 | Từ năm 2026 |
|---|---|---|
| Nghĩa vụ khai, nộp hằng năm | Có, theo mức phân theo vốn hoặc doanh thu | Chấm dứt thực hiện |
| Doanh nghiệp mới thành lập | Một số trường hợp được miễn năm đầu theo quy định | Không phát sinh khoản này |
| Hộ kinh doanh | Nộp theo mức doanh thu, có ngưỡng miễn | Chấm dứt thực hiện |
| Số còn nợ của năm cũ | Phải nộp kèm tiền chậm nộp nếu có | Vẫn phải xử lý theo quy định của năm phát sinh |
| Lỗi quên nộp đúng hạn | Bị xử phạt và tính tiền chậm nộp | Không còn phát sinh với năm mới |
Việc nên làm cuối năm 2025 là kiểm tra đã nộp đủ lệ phí môn bài các năm trước chưa. Một khoản nợ nhỏ để quên có thể làm doanh nghiệp vướng khi cần xác nhận không nợ thuế, ví dụ lúc đấu thầu, vay vốn hay giải thể.
Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp ba năm: những câu cần hỏi
Ai được hưởng? Theo nghị quyết, đối tượng là doanh nghiệp nhỏ và vừa; các đối tượng, điều kiện khác (nếu có) phải đọc trong nguyên văn. Doanh nghiệp nhỏ và vừa được xác định theo tiêu chí của pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (lao động, doanh thu hoặc nguồn vốn theo ngành), không phải theo cảm nhận "công ty mình nhỏ".
Ba năm tính từ đâu? Nghị quyết gắn với thời điểm được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Doanh nghiệp được thành lập do chia, tách, sáp nhập, chuyển đổi từ doanh nghiệp cũ có thể không được coi là "lần đầu"; điều kiện cụ thể phải đọc trong văn bản hướng dẫn.
Hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp thì sao? Hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp là trường hợp được khuyến khích. Việc doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ có được hưởng miễn thuế ba năm theo nghị quyết hay theo chính sách hỗ trợ riêng cho hộ chuyển đổi cần đối chiếu nguyên văn; các văn bản có thể đặt điều kiện khác nhau.
Có được cộng với ưu đãi khác không? Nguyên tắc chung trong pháp luật thuế là khi một khoản thu nhập thoả nhiều ưu đãi thì doanh nghiệp chọn hoặc áp theo thứ tự luật quy định, không cộng dồn tất cả. Doanh nghiệp vừa thuộc diện thuế suất thấp theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 vừa được miễn theo nghị quyết cần đọc kỹ quy định về áp dụng đồng thời.
Những điều nghị quyết không làm
Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp không có nghĩa là miễn mọi nghĩa vụ. Doanh nghiệp vẫn phải kê khai thuế, lập báo cáo tài chính, quyết toán, chỉ là số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp trong thời gian miễn bằng không theo điều kiện. Thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân khấu trừ cho người lao động, bảo hiểm xã hội vẫn giữ nguyên.
Bỏ lệ phí môn bài cũng không có nghĩa doanh nghiệp không cần đăng ký thuế hay không cần khai thuế ban đầu. Các thủ tục đăng ký doanh nghiệp, đăng ký thuế, đăng ký hoá đơn điện tử vẫn như cũ.
Miễn thuế cũng không che được sai phạm. Doanh nghiệp đang trong thời gian miễn mà hạch toán sai, xuất hoá đơn sai hoặc không khấu trừ thuế thu nhập cá nhân cho người lao động vẫn bị xử lý như doanh nghiệp khác. Thời gian miễn thuế nên được dùng để xây sổ sách chuẩn ngay từ đầu, vì khi hết ba năm, doanh nghiệp sẽ nộp thuế dựa trên chính hệ thống sổ sách đó.
Một hiểu lầm khác là nghĩ nghị quyết "xoá nợ thuế" hoặc "ân hạn kiểm tra" cho doanh nghiệp tư nhân. Nghị quyết có tinh thần giảm thanh tra, kiểm tra chồng chéo và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, nhưng không xoá nghĩa vụ đã phát sinh. Thông tin trên mạng nói theo hướng đó cần được kiểm lại trên nguyên văn.
Ví dụ giả định: hai người cùng mở cửa hàng năm 2026
Ví dụ giả định: chị Mai ở Thái Nguyên và anh Quân ở Cần Thơ cùng định mở cửa hàng đồ gia dụng vào đầu năm 2026. Chị Mai đăng ký hộ kinh doanh, anh Quân thành lập công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên. Cả hai đều không phải khai, nộp lệ phí môn bài cho năm 2026 và các năm sau, khác với người mở cửa hàng vài năm trước phải nhớ nộp khoản này mỗi đầu năm.
Khác biệt nằm ở thuế thu nhập. Chị Mai là hộ kinh doanh, nộp thuế theo cách áp dụng cho hộ, từ năm 2026 tự kê khai doanh thu chứ không còn khoán. Công ty của anh Quân, nếu thuộc nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa và đáp ứng điều kiện của nghị quyết, được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong ba năm kể từ khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu; đổi lại công ty phải làm sổ sách kế toán, báo cáo tài chính, quyết toán như mọi doanh nghiệp.
Ví dụ không nhằm nói hình thức nào tốt hơn. Lựa chọn còn phụ thuộc quy mô dự kiến, khách hàng có cần hoá đơn doanh nghiệp không, chi phí kế toán, kế hoạch gọi vốn. Ý chính là: ưu đãi thuế là một yếu tố trong quyết định, không phải yếu tố duy nhất.
Vì sao nghị quyết của Quốc hội lại "đi trước" luật
Người đọc tin tức hay thắc mắc: ưu đãi thuế lẽ ra nằm trong luật thuế, sao lại nằm trong một nghị quyết? Theo cách làm lập pháp, Quốc hội có thể ban hành nghị quyết thí điểm hoặc quy định cơ chế đặc biệt, có hiệu lực áp dụng ngay cả khi khác với luật hiện hành, trong phạm vi và thời gian xác định. Đây là cách xử lý nhanh khi cần thể chế hoá một chủ trương mà chưa kịp sửa từng luật.
Hệ quả cho người làm kế toán, pháp chế: để biết đúng nghĩa vụ, không thể chỉ đọc luật thuế. Phải đọc thêm các nghị quyết đặc biệt của Quốc hội còn hiệu lực, vì chúng có thể bổ sung hoặc thay thế một phần quy định của luật trong thời gian áp dụng. Và khi các luật được sửa sau đó, có thể nội dung của nghị quyết được đưa vào luật, khi đó cần xác định văn bản nào là căn cứ.
Một cách gọn để theo dõi là lập danh mục văn bản thuế áp dụng cho doanh nghiệp mình, ghi cả luật, nghị quyết, nghị định, thông tư, cùng ngày hiệu lực và ngày hết hiệu lực nếu có.
Doanh nghiệp mới thành lập nên làm gì
Với người đang chuẩn bị thành lập doanh nghiệp hoặc chuyển hộ kinh doanh lên doanh nghiệp, các bước dưới giúp không bỏ lỡ ưu đãi mà cũng không áp nhầm.
- Tải nguyên văn nghị quyết của Quốc hội về phát triển kinh tế tư nhân và văn bản hướng dẫn; ghi ngày tra cứu.
- Tự đánh giá doanh nghiệp có thuộc nhóm nhỏ và vừa theo tiêu chí pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa không.
- Ghi lại ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu làm mốc tính thời gian miễn.
- Xác định doanh nghiệp có phải hình thành từ chia, tách, chuyển đổi không, vì đây có thể là điều kiện loại trừ.
- Kê khai thuế thu nhập doanh nghiệp đúng hạn, ghi rõ việc áp dụng miễn thuế theo hướng dẫn.
- Giữ hồ sơ chứng minh điều kiện trong suốt thời gian hưởng và sau đó, cho tới hết thời hạn lưu trữ.
Trường hợp có cấu trúc phức tạp, như doanh nghiệp mới do một doanh nghiệp cũ góp vốn thành lập, hoặc hộ kinh doanh lâu năm chuyển đổi, nên hỏi ý kiến chuyên môn trước khi áp dụng ưu đãi; có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để định hướng bước đầu.
Câu hỏi thường gặp
Lệ phí môn bài bị bỏ từ ngày nào?
Theo nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân thông qua tháng 5/2025, lệ phí môn bài chấm dứt thực hiện từ ngày 1/1/2026. Nghĩa vụ của các năm trước đó vẫn giữ nguyên.
Lệ phí môn bài năm 2025 chưa nộp có được miễn không?
Không. Việc chấm dứt áp dụng từ năm 2026 trở đi. Khoản lệ phí năm 2025 hoặc trước đó còn nợ vẫn phải nộp, kèm tiền chậm nộp nếu có, theo quy định áp dụng cho năm phát sinh.
Doanh nghiệp thành lập năm 2024 có được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp ba năm không?
Phụ thuộc quy định chuyển tiếp và cách xác định thời điểm áp dụng trong nghị quyết, văn bản hướng dẫn. Doanh nghiệp thành lập trước khi nghị quyết có hiệu lực cần đọc kỹ điều khoản này, không tự suy là được hưởng đủ ba năm.
Hộ kinh doanh có còn phải nộp lệ phí môn bài không?
Lệ phí môn bài chấm dứt thực hiện chung từ 1/1/2026, áp dụng cho cả doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Các nghĩa vụ thuế khác của hộ kinh doanh vẫn theo quy định hiện hành.
Được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp thì có cần quyết toán không?
Có. Doanh nghiệp vẫn phải kê khai, quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp, lập báo cáo tài chính; việc miễn thể hiện ở số thuế phải nộp. Bỏ quyết toán vì nghĩ được miễn là lỗi dễ bị xử phạt.
Ở đâu để kiểm nghị quyết còn hiệu lực hay đã được sửa?
Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật ghi tình trạng hiệu lực và văn bản sửa đổi liên quan. Vì các luật thuế được sửa liên tục trong 2025–2026, nên tra lại mỗi khi chuẩn bị quyết toán hoặc thành lập doanh nghiệp mới.